De AI-verordening is op 1 augustus 2024 in werking getreden, maar geldt in fasen. Verboden AI-praktijken en AI-geletterdheid gelden sinds 2 februari 2025, de regels voor AI-modellen voor algemene doeleinden sinds 2 augustus 2025 en de transparantieplichten van artikel 50 sinds 2 augustus 2026. De eisen voor hoog-risico-AI volgen op 2 december 2027 en 2 augustus 2028.
Het belangrijkste in het kort
- Inwerkingtreding en toepassing zijn twee verschillende dingen. De verordening is al ruim twee jaar van kracht; per onderdeel verschilt het moment waarop de plichten gaan gelden.
- De digitale omnibus, Verordening (EU) 2026/1744, is sinds 27 juli 2026 vastgestelde wet. Die schoof alleen de hoog-risico-eisen op en voegde twee verboden toe.
- Voor wie een chatbot, generatieve AI of deepfakes inzet, is 2026 het jaar waarin de transparantieregels ingingen. Daar is niets aan uitgesteld.
- In Nederland ligt de Uitvoeringswet AI-verordening nog bij de wetgever. Dat verandert niets aan de Europese datums; het bepaalt alleen wie hier toezicht houdt.
- Welke datum voor u telt, hangt af van uw rol (aanbieder of gebruiksverantwoordelijke) en van de risicoklasse van elk systeem.
Waarom kent de AI Act zoveel data?
De Europese wetgever koos bewust voor een gespreide invoering. Wat weinig voorbereiding vraagt, zoals stoppen met verboden toepassingen en medewerkers wegwijs maken in AI, moest als eerste. Eisen die technische documentatie, normen en soms een externe keuring vragen, kregen meer tijd. Het schema staat in artikel 113 van de Nederlandse tekst van de verordening op EUR-Lex; in juli 2026 is dat artikel gewijzigd door Verordening (EU) 2026/1744.
Wie zoekt op ‘ai act inwerkingtreding’, krijgt daarom vaak een half antwoord. De wet is in werking; de vraag is welk hoofdstuk wanneer van toepassing is, en voor wie. Wilt u eerst de opbouw van de wet begrijpen, lees dan onze uitleg over de AI-verordening. Weet u al welke AI-toepassingen er in uw organisatie draaien, dan kunt u met een gratis AI governance-scan zien welke van die data voor uw situatie gelden.
Hulp nodig met cloud?
Plan een gratis 30-minuten gesprek met een van onze cloud-specialisten. We analyseren uw behoefte en geven concrete aanbevelingen — geheel vrijblijvend.
AI Act tijdlijn 2024–2030 in één tabel
Stand oktober 2026, dus inclusief de wijzigingen door de digitale omnibus.
| Datum | Wat er gebeurt | Voor wie vooral |
|---|---|---|
| 12 juli 2024 | Publicatie in het Publicatieblad van de EU als Verordening (EU) 2024/1689 | Iedereen: de klok gaat lopen |
| 1 augustus 2024 | Inwerkingtreding; nog geen plichten van toepassing | Iedereen |
| 2 februari 2025 | Hoofdstukken I en II: definities, AI-geletterdheid (art. 4) en verboden AI-praktijken (art. 5) | Alle aanbieders en gebruiksverantwoordelijken |
| 2 augustus 2025 | Plichten voor AI-modellen voor algemene doeleinden (art. 53–55), governance (AI-bureau, AI-board, nationale autoriteiten), aangemelde instanties en het sanctiehoofdstuk | Modelaanbieders, lidstaten |
| 27 juli 2026 | Digitale omnibus (Verordening (EU) 2026/1744) treedt in werking, drie dagen na publicatie op 24 juli | Iedereen |
| 2 augustus 2026 | Algemene toepassingsdatum: transparantieverplichtingen van artikel 50; de Commissie kan modelaanbieders beboeten (art. 101) | Wie chatbots, generatieve AI, emotieherkenning of deepfakes inzet of aanbiedt |
| 2 december 2026 | Nieuwe verboden op AI voor niet-consensuele intieme beelden en kindermisbruikmateriaal; einde overgangstermijn voor machineleesbare markering (art. 50 lid 2) bij bestaande generatieve systemen | Aanbieders van generatieve AI, app-ontwikkelaars |
| 2 augustus 2027 | Modellen voor algemene doeleinden die vóór 2 augustus 2025 op de markt kwamen, moeten voldoen; uiterste datum voor een nationale AI-testomgeving voor regelgeving | Aanbieders van oudere modellen, lidstaten |
| 2 december 2027 | Hoog-risico-eisen voor bijlage III: biometrie, kritieke infrastructuur, onderwijs, werk en HR, essentiële diensten zoals kredietbeoordeling, rechtshandhaving, migratie, rechtsbedeling | Aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van zelfstandige hoog-risico-AI |
| 2 augustus 2028 | Hoog-risico-eisen voor AI in producten onder bijlage I (zoals medische hulpmiddelen, machines, speelgoed) | Fabrikanten van producten met ingebouwde AI |
| 2 augustus 2030 | Hoog-risico-systemen die al in gebruik zijn en bedoeld zijn voor overheidsinstanties, moeten voldoen | Rijk, gemeenten, provincies, waterschappen en hun leveranciers |
Wat geldt er nu al (oktober 2026)?
Sinds 2 februari 2025: verboden praktijken en AI-geletterdheid
Social scoring, manipulatieve technieken die aanzienlijke schade veroorzaken, het ongericht scrapen van gezichtsbeelden en emotieherkenning op de werkvloer of in het onderwijs zijn al anderhalf jaar verboden. Op dezelfde dag ging artikel 4 in. De omnibus heeft dat artikel herschreven: organisaties moeten maatregelen nemen om AI-geletterdheid te bevorderen, zonder een bepaald niveau per medewerker te hoeven garanderen. Hoe u dat praktisch en aantoonbaar regelt, leest u in ons artikel over AI-geletterdheid en de AP-handreikingen.
Sinds 2 augustus 2025: modellen voor algemene doeleinden
Partijen die grote taalmodellen en vergelijkbare modellen trainen en op de markt brengen, moeten technische documentatie bijhouden, informatie geven aan wie op hun model voortbouwt, een auteursrechtbeleid hebben en een samenvatting van de trainingsdata publiceren. Een Nederlandse verzekeraar die Microsoft 365 Copilot uitrolt, is daarmee nog geen modelaanbieder; hij is gebruiksverantwoordelijke van een AI-systeem.
Sinds 2 augustus 2026: transparantie
Dit is de datum die veel organisaties hebben gemist, omdat ze lazen dat ‘de AI Act is uitgesteld’. Een webshop met een klantenservicechatbot moet sindsdien duidelijk maken dat de klant met AI praat, tenzij dat evident is. Wie deepfakes publiceert, moet dat melden, en aanbieders van generatieve systemen moeten hun output machineleesbaar markeren. Alleen generatieve systemen die vóór 2 augustus 2026 al op de markt waren, krijgen tot 2 december 2026 voor die markering. Voorbeelden en uitzonderingen staan in artikel 50 en het AI-label.
Wat komt er nog aan?
2 december 2026: twee extra verboden
Vanaf deze datum zijn AI-systemen verboden die zonder toestemming intieme beelden van herkenbare personen maken (de zogeheten nudify-apps) of materiaal met seksueel kindermisbruik genereren. Platforms die beeldgeneratie van derden aanbieden, doen er goed aan hun voorwaarden en filters vóór die tijd na te lopen.
2 augustus 2027: oudere modellen en de Nederlandse testomgeving
Modellen die vóór augustus 2025 werden uitgebracht, moeten dan voldoen. Ook moet elke lidstaat dan een AI-testomgeving voor regelgeving (sandbox) hebben. In Nederland bereiden de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) die voor.
2 december 2027: hoog-risico-AI uit bijlage III
Deze datum raakt de meeste Nederlandse organisaties buiten de productregelgeving. Denk aan een werkgever die sollicitaties laat voorsorteren door een HR-selectietool, een bank die kredietwaardigheid met een model beoordeelt, of een gemeente die AI gebruikt om aanvragen voor bijzondere bijstand te prioriteren. Aanbieders hebben dan onder meer risicobeheer, datagovernance, technische documentatie, logging, menselijk toezicht, een conformiteitsbeoordeling, CE-markering en registratie in de EU-databank nodig. Gebruiksverantwoordelijken moeten het systeem volgens de gebruiksinstructies inzetten, deskundig menselijk toezicht regelen, logs minstens zes maanden bewaren en werknemers en betrokkenen informeren. Overheden en bepaalde financiële partijen doen bovendien een grondrechteneffectbeoordeling (FRIA).
2 augustus 2028 en 2 augustus 2030
AI als veiligheidscomponent van een gereguleerd product, bijvoorbeeld in een medisch hulpmiddel of een industriële machine, volgt in 2028 en loopt mee in de bestaande conformiteitsprocedure. Voor hoog-risico-systemen die overheidsinstanties al gebruiken, geldt 2 augustus 2030 als einddatum. Voor andere systemen die al op de markt zijn, geldt volgens artikel 111 in hoofdzaak dat de verordening pas gaat gelden bij een significante wijziging in het ontwerp. Lees die overgangsregels in de geconsolideerde tekst na voordat u erop bouwt.
Nederlandse mijlpalen naast de Europese tijdlijn
Een verordening werkt rechtstreeks; Nederland hoeft haar niet om te zetten. Wel moet ons land toezichthouders aanwijzen en hun bevoegdheden regelen. Dat gebeurt in de Uitvoeringswet AI-verordening.
| Moment | Wat er in Nederland gebeurt |
|---|---|
| 20 april – 1 juni 2026 | Internetconsultatie van het conceptwetsvoorstel door het ministerie van Economische Zaken en Klimaat: een hybride stelsel met tien markttoezichtautoriteiten, waarbij AP en RDI coördineren |
| 12 juni 2026 | De AFM noemt het voorstel in haar uitvoeringstoets uitvoerbaar, maar vraagt aanpassingen in de taakverdeling met DNB |
| 31 augustus 2026 | De AP stuurt haar uitvoeringstoets naar de Kamercommissie voor Digitale Zaken |
| Daarna (datum nog niet bekend) | Advies van de Raad van State, behandeling in Tweede en Eerste Kamer, inwerkingtreding |
Per oktober 2026 is de uitvoeringswet nog niet aangenomen. De stand van zaken volgt u via de consultatiepagina van de Uitvoeringswet AI-verordening. Welke toezichthouder straks voor welk systeem bevoegd is, werken we uit in toezicht op de AI-verordening in Nederland.
Is de AI-verordening uitgesteld?
Gedeeltelijk. De digitale omnibus schoof de hoog-risico-eisen ongeveer zestien maanden op voor bijlage III en twaalf maanden voor bijlage I, omdat geharmoniseerde normen en richtsnoeren niet op tijd klaar waren. Verboden, AI-geletterdheid, de regels voor modellen voor algemene doeleinden en de transparantie van artikel 50 bleven staan. Behandel de extra tijd dus als voorbereidingstijd, niet als vrijstelling.
Van tijdlijn naar planning: vijf stappen
- Breng uw AI-gebruik in kaart. Neem ook ingebouwde functies mee, zoals Copilot in Microsoft 365, leadscoring in het CRM en de chatbot van een leverancier.
- Leg per systeem uw rol vast. Wie een hoog-risico-systeem onder eigen naam brengt of ingrijpend wijzigt, kan van gebruiksverantwoordelijke aanbieder worden.
- Koppel aan elk systeem een risicoklasse en een datum uit de tabel hierboven.
- Dicht eerst de gaten in wat al geldt: verboden toepassingen, maatregelen voor AI-geletterdheid en de meldingen van artikel 50.
- Begin nu aan hoog-risico. Documentatie, leverancierscontracten en aanbestedingen kosten maanden, zeker bij gemeenten en andere publieke organisaties.
Veelgestelde vragen over de AI Act tijdlijn
Wanneer is de AI Act in werking getreden?
Op 1 augustus 2024, twintig dagen na publicatie in het Publicatieblad op 12 juli 2024. De eerste plichten, verboden AI-praktijken en AI-geletterdheid, gelden sinds 2 februari 2025. De algemene toepassingsdatum was 2 augustus 2026, maar de hoog-risico-eisen zijn door Verordening (EU) 2026/1744 verschoven naar 2 december 2027 en 2 augustus 2028.
Wat verandert er met de EU AI Act in 2026?
Drie dingen. Op 2 augustus 2026 gingen de transparantieverplichtingen van artikel 50 in. De digitale omnibus trad op 27 juli 2026 in werking, schoof de hoog-risico-eisen op en herschreef artikel 4. En per 2 december 2026 gelden nieuwe verboden op AI die intieme beelden zonder toestemming of kindermisbruikmateriaal maakt.
Moeten Nederlandse bedrijven wachten op de uitvoeringswet?
Nee. De verplichtingen komen rechtstreeks uit de Europese verordening en gelden ongeacht de Nederlandse wet. De uitvoeringswet regelt vooral welke toezichthouder bevoegd is, met welke bevoegdheden en hoe boetes worden opgelegd. Per oktober 2026 is die wet nog in voorbereiding; de consultatie liep van 20 april tot 1 juni 2026.
Wanneer gelden de regels voor hoog-risico-AI?
Voor zelfstandige systemen uit bijlage III, zoals AI voor werving en selectie, kredietbeoordeling of toelating tot onderwijs, vanaf 2 december 2027. Voor AI in producten onder bijlage I vanaf 2 augustus 2028. Hoog-risico-systemen die overheidsinstanties al gebruiken, moeten uiterlijk 2 augustus 2030 voldoen.
Gelden dezelfde data voor leveranciers buiten de EU?
Ja. Een Amerikaanse SaaS-partij die een selectietool aan Nederlandse werkgevers verkoopt, volgt dezelfde kalender als een Nederlands bedrijf. De verordening geldt voor iedereen die AI in de EU op de markt brengt of in gebruik stelt, en ook voor partijen buiten de EU van wie de output in de EU wordt gebruikt.
Zet de data om in een plan voor uw organisatie
Een tijdlijn helpt pas als u weet welke systemen bij welke datum horen. Met de gratis AI-verordening-scan van Opsio beantwoordt u in veertien stappen, in ongeveer 40 minuten, vragen over uw AI-gebruik. Direct na verzenden ontvangt u vier documenten op basis van uw antwoorden: een AI-gebruiksbeleid, een AI governance-raamwerk, een checklist voor de beoordeling van AI-leveranciers en een sjabloon voor AI-risicoanalyse, plus een volwassenheidsbeeld over tien domeinen. De vragen zijn in het Nederlands, de documenten krijgt u in het Engels als bewerkbare Word-bestanden. Gratis en vrijblijvend, en de bestanden zijn van u.
Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Raadpleeg de geconsolideerde tekst van Verordening (EU) 2024/1689, zoals gewijzigd bij Verordening (EU) 2026/1744. Datums en gegevens over Nederlandse toezichthouders: stand oktober 2026.
Geschreven door
Country Manager, India
Praveena leidt Opsio's activiteiten in India en brengt meer dan 17 jaar sectoroverstijgende ervaring mee op het gebied van AI, productie, DevOps en managed services.
Redactionele richtlijnen: Dit artikel is geschreven door cloudspecialisten en beoordeeld door ons engineeringteam. We herzien het wanneer de technologie of regelgeving waarover het gaat verandert; de datums op deze pagina tonen de laatste update. Opsio is redactioneel onafhankelijk.