Artikel 50 van de AI-verordening regelt transparantie: mensen moeten weten wanneer ze met AI praten of naar AI-inhoud kijken. Sinds 2 augustus 2026 moeten chatbots zich als AI bekendmaken, moet gegenereerde inhoud machineleesbaar worden gemarkeerd en moeten deepfakes een duidelijk AI-label krijgen. De digitale omnibus heeft deze regels niet uitgesteld.
Het belangrijkste in het kort
- Artikel 50 bevat vier kernplichten: melden dat iemand met AI communiceert (lid 1), gegenereerde inhoud machineleesbaar markeren (lid 2), informeren over emotieherkenning en biometrische categorisering (lid 3) en deepfakes en bepaalde AI-teksten labelen (lid 4).
- Lid 1 en 2 gelden voor aanbieders, lid 3 en 4 voor gebruiksverantwoordelijken. Veel organisaties zijn allebei.
- De regels gelden sinds 2 augustus 2026. Alleen aanbieders van generatieve systemen die al vóór die datum op de markt waren, hebben tot 2 december 2026 voor de machineleesbare markering.
- Een Europese praktijkcode voor het markeren en labelen van AI-inhoud is vrijwillig; naleving van artikel 50 is dat niet.
- In het Nederlandse wetsvoorstel houden de Autoriteit Persoonsgegevens en, voor de financiële sector, de AFM toezicht op deze transparantieregels.
Waarom een AI-label?
De meeste chatbots, beeldgeneratoren en schrijfhulpen zijn geen AI-systemen met een hoog risico. Ze kunnen mensen wel misleiden: een klant denkt met een medewerker te chatten, een kiezer ziet een nepvideo van een politicus. Artikel 50 is het regelboek voor die middengroep, vaak "beperkt risico" of transparantierisico genoemd. Het geldt naast andere regels: een hoog-risico-chatbot voor HR moet aan beide sets voldoen (lid 6). Lees voor het totaalplaatje onze gids over de AI-verordening; de officiële tekst staat in de Nederlandse versie op EUR-Lex en een leesbare weergave op artificialintelligenceact.eu.
De snelste manier om te zien welke van uw toepassingen onder artikel 50 vallen, is ze op een rij zetten en per stuk een paar vragen beantwoorden. De gratis AI governance-scan doet precies dat en zet uw antwoorden om in onder meer een AI-gebruiksbeleid met regels voor het labelen van AI-inhoud.
Hulp nodig met cloud?
Plan een gratis 30-minuten gesprek met een van onze cloud-specialisten. We analyseren uw behoefte en geven concrete aanbevelingen — geheel vrijblijvend.
De vier plichten van artikel 50 op een rij
| Lid | Plicht | Wie | Belangrijkste uitzonderingen |
|---|---|---|---|
| 50 lid 1 | AI die met mensen communiceert zo ontwerpen dat zij weten dat het AI is | Aanbieder | Als het voor een redelijk geïnformeerd persoon duidelijk is uit de context; bij wet toegestane opsporing |
| 50 lid 2 | Synthetisch geluid, beeld, video en tekst machineleesbaar en detecteerbaar markeren | Aanbieder, ook van AI-systemen voor algemene doeleinden | Ondersteunende standaardbewerking; output die de invoer niet wezenlijk verandert |
| 50 lid 3 | Mensen informeren over emotieherkenning of biometrische categorisering | Gebruiksverantwoordelijke | Bij wet toegestaan gebruik voor opsporing, met waarborgen |
| 50 lid 4 | Deepfakes bekendmaken; AI-tekst over zaken van algemeen belang bekendmaken | Gebruiksverantwoordelijke | Lichtere melding bij kennelijk artistiek, satirisch of fictief werk; tekst met menselijke redactie en redactionele verantwoordelijkheid |
Lid 5 bepaalt het hoe: de informatie moet duidelijk en herkenbaar zijn, uiterlijk bij de eerste interactie of blootstelling worden gegeven en voldoen aan toegankelijkheidseisen.
Lid 1: laat weten dat het AI is
Wie een AI-systeem bouwt of op de markt brengt dat rechtstreeks met mensen communiceert, moet het zo ontwerpen dat gebruikers weten dat ze met AI te maken hebben. Die plicht rust op de aanbieder: de partij die het systeem onder eigen naam in gebruik stelt.
Voorbeeld: de chatbot van een webshop. Een Nederlandse webwinkel in fietsonderdelen bouwt een klantenservice-assistent op een taalmodel-API en zet die onder eigen merk op de site. Omdat de webshop het systeem onder haar naam in gebruik neemt, is zij voor artikel 50 aanbieder van die chatbot, niet alleen gebruiksverantwoordelijke. Een openingsbericht als "U chat met een digitale assistent. U kunt altijd vragen om een medewerker" volstaat. Een vermelding in de algemene voorwaarden volstaat niet, want de informatie moet de gebruiker bij het eerste contact bereiken.
De uitzondering "duidelijk uit de context" is smal. Een chatvenster dat eruitziet als elke livechat met mensen valt er niet onder. Twijfelt u, meld het dan.
Lid 2: machineleesbare markering van AI-output
Aanbieders van systemen die synthetisch geluid, beeld, video of tekst genereren, moeten die output markeren in een machineleesbaar formaat, zodat te detecteren is dat de inhoud kunstmatig is gemaakt of bewerkt. De oplossing moet, voor zover technisch haalbaar, doeltreffend, interoperabel, robuust en betrouwbaar zijn. Denk aan watermerken, metadata, cryptografische herkomstgegevens en fingerprinting.
Deze plicht geldt ook voor aanbieders van AI-systemen voor algemene doeleinden. Hoe dat zich verhoudt tot de aparte regels voor de modellen eronder, staat in GPAI en AI-modellen voor algemene doeleinden.
Overgangsregeling. De digitale omnibus (Verordening (EU) 2026/1744) liet 2 augustus 2026 staan als startdatum, maar gaf aanbieders van generatieve systemen die vóór die datum op de markt waren tot 2 december 2026 voor de markering. Nieuwe systemen krijgen geen extra tijd. Alle wijzigingen van de omnibus vindt u in de digitale omnibus uitgelegd.
Lid 3: emotieherkenning en biometrische categorisering
Gebruikt u een systeem voor emotieherkenning of biometrische categorisering, dan informeert u de mensen die eraan worden blootgesteld over de werking ervan, en verwerkt u de persoonsgegevens volgens de AVG. Denk aan sentimentanalyse van gesprekken in een callcenter, of camera's in een winkel die een leeftijdscategorie schatten.
Twee waarschuwingen. Emotieherkenning op de werkplek en in het onderwijs is volgens artikel 5 verboden, behalve om medische of veiligheidsredenen; een melding maakt dat niet goed. En veel biometrische systemen zijn hoog risico onder bijlage III, met veel zwaardere plichten. Lid 3 is de ondergrens.
Lid 4: deepfakes en AI-tekst van algemeen belang
Een gebruiksverantwoordelijke die beeld-, audio- of videomateriaal maakt of bewerkt dat een deepfake vormt, moet bekendmaken dat het kunstmatig is. Een deepfake is in de verordening (artikel 3, punt 60) materiaal dat lijkt op bestaande personen, voorwerpen, plaatsen, entiteiten of gebeurtenissen en ten onrechte authentiek of waarheidsgetrouw lijkt.
Voorbeeld: een marketingteam. Een gegenereerde woonkamer rond een echte bank uit uw collectie is meestal geen deepfake. Een video waarin uw echte directeur met een gekloonde stem een actie aankondigt, of een "klantgetuigenis" met een nagemaakte stem, is dat wel en heeft een duidelijk label nodig. Bij kennelijk creatief of satirisch werk mag de melding beperkt blijven tot het feit dat er gegenereerde inhoud in zit.
Voorbeeld: een regionale nieuwssite. De tweede helft van lid 4 gaat over tekst. Een regionale omroep laat AI samenvattingen van gemeenteraadsvergaderingen schrijven. Leest een eindredacteur elk stuk en draagt de uitgever redactionele verantwoordelijkheid, dan geldt de uitzondering. Publiceert de site AI-samenvattingen zonder menselijke controle, dan moet elk stuk als AI-tekst herkenbaar zijn. Hetzelfde geldt voor een informatiepagina van een gemeente of een beleidsblog van een brancheorganisatie.
Deze regels zijn het makkelijkst na te leven als ze in uw interne beleid staan. In AI-gebruiksbeleid opstellen vindt u voorbeeldbepalingen voor het labelen van gegenereerde inhoud.
De praktijkcode voor AI-gegenereerde inhoud
Artikel 50 lid 7 vraagt de Commissie praktijkcodes voor het detecteren, markeren en labelen van AI-inhoud te stimuleren. De code heeft een deel voor aanbieders (markering en detectie) en een deel voor gebruiksverantwoordelijken (labelen van deepfakes en bepaalde teksten, met een gemeenschappelijke set EU-pictogrammen). De Commissie en de AI-board hebben bevestigd dat de code een geschikt vrijwillig instrument is om naleving aan te tonen; eind juli 2026 hadden ongeveer 190 organisaties getekend. Wie niet tekent, overtreedt niets, maar moet op een andere manier aantonen dat hij aan artikel 50 voldoet.
Toezicht en boetes in Nederland
Een overtreding van artikel 50 valt in de middelste boetecategorie van artikel 99: tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet, als dat hoger is. Voor mkb-bedrijven en start-ups geldt het lagere van de twee bedragen. Het toezicht ligt bij nationale markttoezichtautoriteiten. In het conceptwetsvoorstel voor de Uitvoeringswet AI-verordening krijgen de Autoriteit Persoonsgegevens en de AFM het toezicht op de transparantieverplichtingen; de AP noemt zelf "herkenbaarheid van chatbots en deepfakes" als voorbeeld. Het wetsvoorstel is per oktober 2026 nog niet aangenomen. De stand van zaken leest u in toezicht op de AI-verordening in Nederland.
Artikel 50 in vijf stappen
- Maak een lijst van alles wat praat of genereert: chatbots, voicebots, copilots, beeld- en videotools, schrijfassistenten, analyses van stem of gezicht.
- Bepaal per systeem uw rol. Heeft u het gebouwd of onder eigen merk gezet (aanbieder), of gebruikt u het hulpmiddel van een ander (gebruiksverantwoordelijke)?
- Koppel elk systeem aan een lid. Lid 1 voor interactieve systemen, lid 2 voor generatoren die u aanbiedt, lid 3 voor emotie- of biometrische analyse, lid 4 voor gepubliceerde deepfakes en teksten van algemeen belang.
- Schrijf de melding en de werkwijze. Openingsbericht voor chatbots, labeltekst en pictogrammen, redactiestap voor gepubliceerde tekst, contractbepalingen over markering met leveranciers.
- Bewaar bewijs. Schermafbeeldingen van meldingen, verklaringen van leveranciers over watermerken en akkoorden van de redactie.
Veelgestelde vragen
Wat is artikel 50 van de AI Act?
Artikel 50 is het transparantieartikel van de AI-verordening. Het verplicht aanbieders om AI die met mensen communiceert als AI herkenbaar te maken en synthetische inhoud machineleesbaar te markeren. Gebruiksverantwoordelijken moeten mensen informeren over emotieherkenning of biometrische categorisering en deepfakes en bepaalde AI-teksten van algemeen belang als zodanig bekendmaken. Het geldt sinds 2 augustus 2026.
Moet ik AI-gegenereerde afbeeldingen altijd een AI-label geven?
Niet altijd. De labelplicht van lid 4 geldt voor deepfakes: beelden die echte personen, plaatsen of gebeurtenissen nabootsen en ten onrechte echt lijken. Een gegenereerde illustratie of productachtergrond hoeft meestal geen label. Los daarvan moet de aanbieder van de beeldgenerator de output wel machineleesbaar markeren. Veel organisaties labelen voor de zekerheid alle AI-beelden van mensen.
Geldt artikel 50 ook voor een interne chatbot?
Ja, als medewerkers rechtstreeks met het systeem communiceren en niet vanzelfsprekend is dat het AI is. In een interne HR-assistent of IT-helpdeskbot is een korte melding bij de start van het gesprek voldoende. Vaak is het voor collega's al duidelijk uit de context, maar wie de bot zo inricht dat hij als collega overkomt, moet het expliciet melden.
Is artikel 50 uitgesteld door de digitale omnibus?
Nee. De omnibus heeft de plichten voor AI-systemen met een hoog risico uitgesteld, niet de transparantieregels. Artikel 50 geldt sinds 2 augustus 2026. Alleen aanbieders van generatieve systemen die al vóór die datum op de markt waren, hebben tot 2 december 2026 om machineleesbare markering in te bouwen.
Wie controleert in Nederland of chatbots en deepfakes gemeld worden?
Volgens het wetsvoorstel voor de Uitvoeringswet AI-verordening worden de Autoriteit Persoonsgegevens en, voor financiële ondernemingen, de AFM toezichthouder op de transparantieverplichtingen. Zolang die wet niet is aangenomen, is de aanwijzing nog niet definitief. De verplichtingen zelf gelden wel al, omdat de verordening rechtstreeks werkt.
Regel uw AI-labels in één keer
Transparantie begint met weten waar AI in uw processen zit. Start de gratis scan voor uw AI-beleid: veertien stappen, ongeveer 40 minuten. Zodra u verzendt, krijgt u vier documenten die op uw antwoorden zijn gebaseerd: een AI-gebruiksbeleid, een AI governance-raamwerk, een Checklist AI-leveranciersbeoordeling en een Sjabloon AI-risicoanalyse, plus een volwassenheidsbeeld over tien domeinen. U beantwoordt de vragen in het Nederlands; de documenten ontvangt u in het Engels als bewerkbare Word-bestanden. Gratis en zonder verplichtingen.
Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Raadpleeg de geconsolideerde tekst van Verordening (EU) 2024/1689, zoals gewijzigd bij Verordening (EU) 2026/1744. Datums en gegevens over Nederlandse toezichthouders: stand oktober 2026.
Geschreven door
Country Manager, India
Praveena leidt Opsio's activiteiten in India en brengt meer dan 17 jaar sectoroverstijgende ervaring mee op het gebied van AI, productie, DevOps en managed services.
Redactionele richtlijnen: Dit artikel is geschreven door cloudspecialisten en beoordeeld door ons engineeringteam. We herzien het wanneer de technologie of regelgeving waarover het gaat verandert; de datums op deze pagina tonen de laatste update. Opsio is redactioneel onafhankelijk.