Digital Omnibus w zakresie AI to rozporządzenie (UE) 2026/1744, które zmieniło AI Act i obowiązuje od 27 lipca 2026 r. Przesuwa obowiązki dla systemów AI wysokiego ryzyka na 2 grudnia 2027 r. i 2 sierpnia 2028 r., dodaje dwa nowe zakazy, łagodzi brzmienie art. 4 o kompetencjach w zakresie AI i rozszerza ulgi na small mid-caps.
Najważniejsze informacje
- To obowiązujące prawo, nie projekt: publikacja w Dzienniku Urzędowym UE 24 lipca 2026 r., wejście w życie 27 lipca 2026 r.
- Przesunięto tylko część terminów. Zakazy, przepisy o modelach AI ogólnego przeznaczenia i przejrzystość z art. 50 obowiązują zgodnie z pierwotnym planem.
- Systemy z załącznika III (HR, kredyty, edukacja i inne) muszą spełniać wymogi od 2 grudnia 2027 r., AI w produktach z załącznika I – od 2 sierpnia 2028 r.
- Od 2 grudnia 2026 r. zakazane są aplikacje „rozbierające” i AI generująca materiały przedstawiające seksualne wykorzystywanie dzieci.
- Art. 4 wymaga teraz podejmowania środków wspierających kompetencje w zakresie AI, a nie zapewnienia ich określonego poziomu. Obowiązek nie zniknął.
Czym jest omnibus cyfrowy i skąd się wziął
Pod koniec 2025 r. Komisja Europejska przedstawiła pakiet uproszczeń prawa cyfrowego nazywany Digital Omnibus (po polsku często „omnibus cyfrowy”). Pakiet dotyczył kilku aktów, ale ten artykuł omawia wyłącznie część o sztucznej inteligencji, która stała się rozporządzeniem (UE) 2026/1744 zmieniającym rozporządzenie (UE) 2024/1689.
Bezpośrednią przyczyną był kalendarz. Wymogi dla systemów wysokiego ryzyka miały obowiązywać od 2 sierpnia 2026 r., a normy zharmonizowane, na których dostawcy opierają ocenę zgodności, oraz część wytycznych Komisji nie były gotowe. Firmy miałyby wiążące obowiązki bez uzgodnionego sposobu ich spełnienia. Efektem jest punktowa nowelizacja, a nie nowy AI Act: podejście oparte na ryzyku, definicje ról i wysokość kar pozostały bez zmian. Kto potrzebuje przypomnienia, jak zbudowane jest rozporządzenie, znajdzie je w naszym przewodniku po AI Act.
W polskich mediach i rozmowach z klientami najczęściej powtarza się jedno zdanie: „AI Act przesunięto o rok”. To uproszczenie, które prowadzi do błędnych decyzji. Jeżeli chcą Państwo od razu zobaczyć, jak nowe daty przekładają się na własne systemy, bezpłatna ocena AI governance uwzględnia już zmiany z Omnibusa.
Potrzebujesz pomocy z cloud?
Zarezerwuj bezpłatne 30-minutowe spotkanie z jednym z naszych specjalistów od cloud. Przeanalizujemy Twoje potrzeby i przedstawimy konkretne rekomendacje — bez zobowiązań.
Przed i po: co zmienił Digital Omnibus
| Obszar | AI Act w pierwotnym brzmieniu | Po rozporządzeniu (UE) 2026/1744 |
|---|---|---|
| Systemy AI wysokiego ryzyka z załącznika III | od 2 sierpnia 2026 r. | od 2 grudnia 2027 r. |
| Systemy AI wysokiego ryzyka z załącznika I (produkty regulowane) | od 2 sierpnia 2027 r. | od 2 sierpnia 2028 r. |
| Zakazane praktyki w zakresie AI (art. 5) | osiem kategorii od 2 lutego 2025 r. | bez zmian plus dwa nowe zakazy od 2 grudnia 2026 r. |
| Przejrzystość (art. 50) | od 2 sierpnia 2026 r. | nadal od 2 sierpnia 2026 r.; znakowanie maszynowe dla systemów generatywnych już na rynku – do 2 grudnia 2026 r. |
| Kompetencje w zakresie AI (art. 4) | środki w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu kompetencji | środki wspierające kompetencje; bez gwarancji określonego poziomu u każdej osoby; wsparcie Komisji i państw członkowskich |
| Ulgi dla mniejszych firm | MŚP i start-upy | także small mid-caps: poniżej 750 pracowników, obrót do 150 mln euro lub suma bilansowa do 129 mln euro |
| Dane szczególnych kategorii do wykrywania stronniczości | art. 10 ust. 5 – wąska podstawa, tylko dostawcy systemów wysokiego ryzyka | nowy art. 4a – szersza podstawa, także dla podmiotów stosujących i innych systemów; uprawnienie, nie obowiązek |
| Nadzór nad systemami opartymi na modelach GPAI | organy krajowe; Urząd ds. AI dla modeli | Urząd ds. AI wyłącznie właściwy dla systemów zbudowanych na modelu tego samego dostawcy lub grupy oraz dla AI w bardzo dużych platformach i wyszukiwarkach |
| Systemy wysokiego ryzyka używane już przez organy publiczne | 2 sierpnia 2030 r. | 2 sierpnia 2030 r. (potwierdzone) |
Czy AI Act został odroczony?
Tylko w części dotyczącej wysokiego ryzyka. Wszystko inne zachowało swoje daty:
- zakazane praktyki obowiązują od 2 lutego 2025 r. – Omnibus ich nie odroczył, tylko dodał nowe,
- art. 4 obowiązuje od 2 lutego 2025 r. – zmieniło się brzmienie, nie data,
- przepisy o modelach AI ogólnego przeznaczenia obowiązują od 2 sierpnia 2025 r.,
- przejrzystość z art. 50 zaczęła obowiązywać zgodnie z planem 2 sierpnia 2026 r.,
- przepisy o karach i strukturach nadzoru obowiązują od 2 sierpnia 2025 r.
Sieć handlowa z chatbotem obsługi klienta musiała więc od sierpnia 2026 r. informować klientów, że rozmawiają z AI – z Omnibusem czy bez. Natomiast firma, która używa AI do preselekcji CV, zyskała czas do grudnia 2027 r. na przygotowanie obowiązków podmiotu stosującego. Wszystkie daty w jednym miejscu zebraliśmy w artykule AI Act – kiedy wchodzi w życie.
Zmiany szczegółowo
Wysokie ryzyko: więcej czasu, te same wymogi
Omnibus przesuwa terminy, ale treść rozdziału III pozostaje w dużej mierze taka sama. Dostawcy systemów z załącznika III nadal potrzebują systemu zarządzania ryzykiem, zarządzania danymi, dokumentacji technicznej, rejestrowania zdarzeń, instrukcji dla podmiotów stosujących, projektu nadzoru człowieka, systemu zarządzania jakością, oceny zgodności i rejestracji w bazie danych UE. Podmioty stosujące mają obowiązki z art. 26, a niektóre także ocenę skutków dla praw podstawowych z art. 27. Dodatkowe szesnaście miesięcy ma pozwolić na przyjęcie norm – nie na czekanie z założonymi rękami.
Dwa nowe zakazy
Art. 5 zakazuje teraz także wprowadzania do obrotu, oddawania do użytku i wykorzystywania systemów AI do tworzenia intymnych wizerunków rozpoznawalnych osób bez ich zgody (tzw. aplikacje „rozbierające”) oraz materiałów przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci. Zakazy stosuje się od 2 grudnia 2026 r. i objęte są najwyższym progiem kar – do 35 mln euro lub 7% obrotu. Dla dostawców ogólnych generatorów obrazów kluczowe są zabezpieczenia, monitorowanie nadużyć i zasady dla wtyczek zewnętrznych.
Art. 50: termin bez zmian, krótki okres przejściowy
Obowiązki informacyjne dla chatbot ów, systemów rozpoznawania emocji, kategoryzacji biometrycznej i deepfake’ów obowiązują od 2 sierpnia 2026 r. Jedyne ustępstwo dotyczy dostawców systemów generatywnych wprowadzonych do obrotu przed tą datą: znakowanie wyników w formacie odczytywalnym maszynowo muszą wdrożyć do 2 grudnia 2026 r. Systemy uruchomione później takiego okresu nie mają. Przykłady dla polskich firm i mediów opisujemy w artykule o oznaczaniu treści AI.
Art. 4: kompetencje w zakresie AI w nowym ujęciu
Pierwotnie przepis stanowił, że dostawcy i podmioty stosujące „podejmują środki w celu zapewnienia, w możliwie największym stopniu, odpowiedniego poziomu kompetencji w zakresie AI”. Po zmianie art. 4 ujmuje obowiązek jako podejmowanie środków wspierających kompetencje personelu i innych osób obsługujących AI w imieniu organizacji. Wprost nie wymaga gwarantowania określonego poziomu u konkretnej osoby, a Komisji Europejskiej i państwom członkowskim przypisuje rolę wspierającą, szczególnie wobec MŚP. Zmniejsza to ryzyko standardu, którego nie da się udowodnić, ale nie usuwa obowiązku. Rozsądną podstawą pozostają szkolenia dopasowane do ról, polityka korzystania z AI i zapis tego, co zrobiono – więcej w tekście o AI literacy i szkoleniach dla pracowników. Dokładne brzmienie warto zawsze sprawdzać w tekście skonsolidowanym.
Small mid-caps dołączają do MŚP
Firmy zatrudniające mniej niż 750 osób, z obrotem do 150 mln euro lub sumą bilansową do 129 mln euro, korzystają teraz z uproszczonej dokumentacji technicznej, proporcjonalnego systemu zarządzania jakością, pierwszeństwa w piaskownicach regulacyjnych i dostosowanych pułapów kar. Dla wielu polskich software house’ów i średnich producentów to realne odciążenie.
Wykrywanie stronniczości i dane wrażliwe
Nowy art. 4a zastępuje art. 10 ust. 5. Daje szerszą podstawę do przetwarzania szczególnych kategorii danych osobowych, np. o pochodzeniu etnicznym czy zdrowiu, gdy jest to ściśle niezbędne do wykrycia i korygowania stronniczości. Obejmuje także podmioty stosujące systemy wysokiego ryzyka oraz dostawców innych systemów i modeli. To uprawnienie, nie obowiązek. RODO stosuje się w pełni, więc potrzebne są zabezpieczenia, minimalizacja, kontrola dostępu i usunięcie danych po osiągnięciu celu – tu pomocna bywa współpraca z zespołem zgodności z RODO.
Więcej nadzoru na poziomie UE
Urząd ds. AI zyskał wyłączną właściwość wobec systemów AI zbudowanych na modelu AI ogólnego przeznaczenia tego samego dostawcy lub grupy oraz wobec AI zintegrowanej z bardzo dużymi platformami internetowymi i wyszukiwarkami. Dla firm korzystających z takich narzędzi zmienia się niewiele, ale asystent i model jednego dostawcy podlegają teraz jednemu organowi w UE. Tło znajdą Państwo w artykule o modelach AI ogólnego przeznaczenia (GPAI).
Omnibus a polska ustawa o systemach AI
Polska ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji powstała równolegle z pracami nad Omnibusem i odsyła do rozporządzenia 2024/1689 – a więc w praktyce do jego aktualnego, zmienionego brzmienia. Kary nakładane przez KRiBSI od 28 października 2026 r. dotyczą obowiązków, które już są stosowane: zakazów, art. 4, art. 50 i przepisów o współpracy z organami. Wymogi dla systemów wysokiego ryzyka z załącznika III zaczną być stosowane dopiero 2 grudnia 2027 r. Szczegóły krajowe opisujemy w artykule ustawa o systemach sztucznej inteligencji.
Co Omnibus oznacza dla planu zgodności
- Nie wstrzymywać programu, tylko zmienić kolejność. Zakazy, kompetencje w zakresie AI i art. 50 są egzekwowalne już teraz.
- Zaktualizować rejestr systemów AI. Przy każdym systemie zapisać termin po Omnibusie i rolę: dostawca czy podmiot stosujący.
- Sprawdzić kategorię wielkości. Small mid-cap może korzystać z lżejszej dokumentacji i niższych pułapów kar.
- Wykorzystać dodatkowy czas na najtrudniejsze elementy: weryfikację dostawców, klauzule umowne, rejestrowanie zdarzeń i projekt nadzoru człowieka.
- Śledzić normy zharmonizowane i wytyczne Komisji – to one zdecydują, jak w praktyce wykazać zgodność.
Najczęściej zadawane pytania o Digital Omnibus
Czy Digital Omnibus jest już obowiązującym prawem?
Tak. Część dotycząca AI została przyjęta jako rozporządzenie (UE) 2026/1744, opublikowana w Dzienniku Urzędowym UE 24 lipca 2026 r. i obowiązuje od 27 lipca 2026 r. Nie jest to już propozycja Komisji. Teksty sprzed lipca 2026 r., które piszą o „projekcie”, są nieaktualne.
Czy Omnibus przesunął obowiązki dla chatbotów?
Nie. Obowiązki w zakresie przejrzystości z art. 50 obowiązują od 2 sierpnia 2026 r. Chatbot musi informować, że rozmowa toczy się z AI, chyba że jest to oczywiste. Okres przejściowy do 2 grudnia 2026 r. dotyczy wyłącznie znakowania maszynowego treści przez dostawców systemów generatywnych wprowadzonych przed sierpniem 2026 r.
Czy po zmianie art. 4 szkolenia z AI nie są już potrzebne?
Są potrzebne. Zmieniło się sformułowanie: zamiast zapewnienia odpowiedniego poziomu kompetencji przepis mówi o środkach wspierających kompetencje w zakresie AI. Organizacja nadal musi działać i umieć to wykazać, np. przez szkolenia dopasowane do ról, politykę korzystania z AI i zapis przeprowadzonych działań.
Co to są small mid-caps w AI Act?
To firmy większe od MŚP, ale mniejsze od dużych przedsiębiorstw: zatrudniające mniej niż 750 osób, z obrotem do 150 mln euro lub sumą bilansową do 129 mln euro. Omnibus rozszerzył na nie część ulg dla MŚP, m.in. uproszczoną dokumentację, proporcjonalny system zarządzania jakością i dostosowane pułapy kar.
Czy Omnibus zmienił wysokość kar?
Nie. Pułapy z art. 99 pozostały: do 35 mln euro lub 7% obrotu za zakazane praktyki, do 15 mln euro lub 3% za większość innych obowiązków i do 7,5 mln euro lub 1% za nieprawdziwe informacje. Zmiana dotyczy kręgu firm, które płacą niższą z dwóch kwot – dołączyły do nich small mid-caps.
Plan AI Act po Omnibusie – w 40 minut
Najprostszy sposób, by sprawdzić, co Omnibus zmienia w konkretnej organizacji, to przejść przez własne systemy i role. Ocena gotowości na AI Act i AI governance zadaje pytania po polsku i na ich podstawie od razu przygotowuje cztery dokumenty: ramy zarządzania AI, politykę korzystania z AI, checklistę weryfikacji dostawców AI oraz wzór oceny ryzyka AI. Dokumenty powstają po angielsku jako edytowalne pliki Word, a do tego dochodzi ocena dojrzałości w dziesięciu obszarach. Bezpłatnie i bez zobowiązań.
Ten artykuł ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na październik 2026 r. Przed podjęciem decyzji należy sprawdzić skonsolidowany tekst rozporządzenia (UE) 2024/1689 w brzmieniu zmienionym rozporządzeniem (UE) 2026/1744.
Autor
Country Manager, Indie
Praveena kieruje działalnością Opsio w Indiach, wnosząc ponad 17 lat doświadczenia w wielu branżach, obejmującego AI, produkcję, DevOps i usługi zarządzane.
Zasady redakcyjne: Artykuł napisali praktycy chmury, a sprawdził go nasz zespół inżynierów. Aktualizujemy go, gdy zmienia się opisywana technologia lub regulacja; daty na tej stronie pokazują ostatnią aktualizację. Opsio zachowuje niezależność redakcyjną.